เมื่อทุนใหญ่ ฮุบร้านท้องถิ่น จนอาหารแพงขึ้น ในนิวยอร์ก เกิดปรากฏการณ์ ‘Same-ification’ ร้านค้าในพื้นที่กำลัง ‘เหมือนกันไปหมด’ คุณภาพลด อาหารแพง หลังนายทุนฮุบร้านท้องถิ่น
เคยสงสัยไหมว่า ทำไมเวลาเราเดินไปบนถนนสักเส้น หรือย่านการค้าสักแห่ง เราถึงเห็นร้านที่ขายอาหารเหมือนกันอยู่ติดกัน รสชาติคล้ายกัน แถมสไตล์การตกแต่งร้านก็เหมือนจนแยกแทบไม่ออก ในนิวยอร์คเองก็เกิดปรากฏการณ์นี้ขึ้น โดยเจนซีกำลังแห่แบนกลุ่มทุน Private Equity ที่อยู่เบื้องหลังการแทรกแซงกิจการร้านอาหาร
ไม่นานมานี้กลุ่มทุนได้กว้านซื้อธุรกิจของชุมชน ผ่าน Private Equity โดยมีการลงทุนกับ ‘ร้านอาหาร’ การกว้านซื้อกิจการส่งผลกระทบในด้านต่างๆ อย่างการพยายามลดต้นทุนเพื่อทำกำไร ซึ่งหมายถึงการลดคุณภาพของอาหารแต่ขายราคาแพง และเลิกจ้างพนักงาน
แต่สิ่งที่น่าสนใจไปกว่านั้นคือ การเข้ามาของกลุ่มทุนนั้น ทำให้ร้านอาหารที่ถูกเทคโอเวอร์มีลักษณะเหมือนกันไปหมด ขาดเอกลักษณ์ ไร้ชีวิตชีวา รวมถึงไม่ยึดโยงกับวัฒนธรรมและร้านค้าโดยรอบที่ตั้งอยู่แต่เดิม
จากกรณีนี้ ทำให้เกิดกระแสเจนซีไม่เข้าร้านอาหารที่ดำเนินกิจการโดยกลุ่มทุน มีการรวบรวมรายชื่อร้านอาหารที่ไม่ควรไป พูดถึงอาซาอิโบลว์ราคา 20 ดอลลาร์ที่คุณภาพต่ำและมีแต่น้ำตาล รวมถึงแสดงความคิดเห็นว่า เราจะทำอาหารกินเองที่บ้านแทน
“น่าเศร้าที่เราหาร้านค้าในชุมชน ซึ่งเป็นของชาวบ้านในพื้นที่ได้ยากขึ้น” คอมเมนต์หนึ่งกล่าว
กรีนเวลล์ อาจารย์วิชาวารสารศาสตร์ตั้งข้อสังเกตว่า คนรุ่นใหม่อย่างเจนซีกลับเป็นผู้บริโภคที่ใส่ใจและตระหนักรู้มากกว่าคนรุ่นก่อนด้วยซ้ำ แม้พวกเขาอาจจะไม่รู้ชัดๆ ว่า Private Equity คืออะไร แต่พวกเขาก็มีจุดยืน ไม่สนับสนุนร้านหรือเฟรนไชส์ของกลุ่มทุนเหล่านี้
ปรากฏการณ์นี้เกิดขึ้นคู่ขนานไปกับแนวคิด ‘Same-ification’ ซึ่งหมายถึง ภาวะที่บางสิ่งบางอย่างเหมือนกันไปหมด สำหรับกรณีนี้ คือการที่พื้นที่ซึ่งเคยมีชีวิตชีวา เต็มไปด้วยเอกลักษณ์ และความสร้างสรรค์ของคนในชุมชน กลับกลายเป็นพื้นที่ที่เต็มไปด้วยห้าง ศูนย์การค้า หรือร้านค้าที่ขายสินค้าคล้ายๆ กัน ส่วนร้านค้าท้องถิ่นต้องปรับตัว บางรายหากสู้ไม่ไหวก็จำต้องปิดตัวลง
หากหันมามองในไทย ก็จะพบปรากฏการณ์ลักษณะนี้ในหลายพื้นที่ ยกตัวอย่างชัดๆ อย่าง (มณฑล) ห้วยขวาง ที่มองไปทางไหนก็มีแต่ร้านขึ้นป้ายตัวอักษรจีน ไม่ก็ชื่อไทยแปลกๆ ในฟอนต์ Tahoma โดยมี ‘ทุนจีน’ อยู่เบื้องหลัง
ส่วนบางพื้นที่ ก็ถูกนายทุนแทรกแซงด้วยวิธีต่างๆ บีบร้านค้าหรือสถานที่ดั้งเดิมในพื้นที่นั้นหายไป แทนที่ด้วยสิ่งที่เหมือนๆ กันอย่างห้าง ศูนย์การค้า หรืออสังหาที่โกยรายได้เข้ากระเป๋านายทุน
ทั้งนี้ทั้งนั้น เราจะเห็นว่ามีกลุ่มคนรุ่นใหม่จำนวนไม่น้อย ที่ออกมาคัดค้านการแทรกแซงของนายทุน และตระหนักถึงผลกระทบของเรื่องนี้ คงเป็นเรื่องที่ต้องติดตามต่อไปว่า ปรากฏการณ์นี้จะดำเนินไปในทิศทางใด ในวันที่หลายพื้นที่เริ่มเปลี่ยนไป จากการถูกครอบงำโดยกลุ่มทุน
อ้างอิงจาก
https://www.theguardian.com/food/2026/sep/21/gen-z-private-equity-restaurants
https://johannesisphording.de/articles/sameification
#Breif #นิวยอร์ค #GenZ #Sameification #TheMATTER