สยองผีญี่ปุ่น : แมงมุมอสูร

สยองผีญี่ปุ่น : แมงมุมอสูร (Tsuchigumo Yokai)

บทความโดย : หรูอี้ www.marumura.com

สึจิกุโมะ (土蜘蛛) มีความหมายตามตัวอักษรว่า “แมงมุมดิน” หรือ “แมงมุมแห่งผืนดิน” เป็นหนึ่งในโยไคที่มีภูมิหลังทางประวัติศาสตร์ซับซ้อนที่สุดของญี่ปุ่น เพราะเดิมทีคำว่า “สึจิกุโมะ” ไม่ได้หมายถึงแมงมุมปีศาจเลย หากแต่เป็นคำเรียกเชิงดูหมิ่นที่ราชสำนักยามาโตะใช้เรียกชนเผ่าพื้นเมืองและกลุ่มผู้นำท้องถิ่นซึ่งปฏิเสธอำนาจของจักรพรรดิในช่วงปลายยุคโคะฟุงจนถึงต้นยุคเฮอัน ชนกลุ่มเหล่านี้มักอาศัยอยู่ตามภูเขา ป่าลึก และถ้ำธรรมชาติ มีการสร้างที่พักใต้ดินหรือใช้โพรงหินเป็นฐานที่มั่น จึงถูกเรียกว่า “ผู้ซ่อนตัวอยู่ใต้ดิน” ก่อนที่ความหมายของคำจะค่อย ๆ เปลี่ยนแปลงไปในยุคกลาง กลายเป็นชื่อของอสูรแมงมุมยักษ์ในตำนาน ความเชื่อนี้ปรากฏในเอกสารโบราณหลายฉบับ เช่น โคจิกิ (บันทึกเรื่องราวโบราณ), นิฮงโชกิ (พงศาวดารญี่ปุ่น) และบันทึกภูมิศาสตร์ท้องถิ่นโบราณหลายแคว้น ซึ่งล้วนกล่าวถึงสึจิกุโมะในฐานะศัตรูของราชสำนัก มากกว่าจะเป็นสัตว์ประหลาดอย่างที่รู้จักกันในปัจจุบัน

เมื่อเวลาผ่านเข้าสู่ยุคคามาคุระและยุคมุโรมาจิ เรื่องเล่าทางประวัติศาสตร์ค่อย ๆ ผสมผสานกับความเชื่อเรื่องโยไค จนสึจิกุโมะได้รับการตีความใหม่ให้เป็นแมงมุมอสูรขนาดมหึมา ผู้สามารถใช้เวทมนตร์และภาพลวงตาหลอกล่อมนุษย์ให้ตกเป็นเหยื่อ ตำนานระบุว่ามันอาศัยอยู่ในป่าลึก ภูเขา และถ้ำ สร้างรังจากใยเหนียวเป็นท่อยาวเพื่อดักจับสัตว์และผู้คนที่เดินผ่าน พลังที่น่าหวาดกลัวที่สุดของมันไม่ใช่กำลังหรือพิษ แต่คือความสามารถในการสร้างภาพลวงตาที่สมจริงจนเหยื่อไม่อาจแยกความจริงออกจากความฝัน สึจิกุโมะสามารถปลอมตัวเป็นมนุษย์ เด็ก คนชรา พระ หรือหญิงสาวผู้เลอโฉม เพื่อเข้าหาเหยื่ออย่างแนบเนียน ก่อนใช้ใยแมงมุมพันธนาการและลากกลับไปยังรังใต้ภูเขา นอกจากนี้ยังมีชื่อเรียกอีกหลายชื่อ เช่น “ยัตสึคาฮางิ” ซึ่งหมายถึงผู้มีขาที่ยาวผิดปกติ และ “โองุโมะ” ที่แปลว่า “แมงมุมยักษ์” สะท้อนรูปลักษณ์อันน่าสะพรึงกลัวของมัน

เรื่องเล่าที่โด่งดังที่สุดเกี่ยวข้องกับวีรบุรุษแห่งยุคเฮอันนามว่า ไรโค ผู้มีชื่อเสียงจากการปราบอสูรหลายตน วันหนึ่งขณะที่เขาป่วยหนัก มีเด็กคนรับใช้ผู้หนึ่งนำยามาถวาย แต่แม้จะรับประทานยาแล้ว อาการกลับทรุดลงเรื่อย ๆ ไรโคจึงเกิดความสงสัยและใช้ดาบฟันเด็กคนนั้น เด็กรีบหลบหนีไปทันที พร้อมกับภาพลวงตาที่ปกคลุมห้องสลายหายไป เผยให้เห็นว่าแท้จริงแล้วทั้งห้องเต็มไปด้วยใยแมงมุมหนาทึบ ไรโคและผู้ติดตามจึงตามรอยเลือดเข้าไปในภูเขา จนพบแมงมุมอสูรขนาดยักษ์นอนสิ้นใจอยู่ภายในถ้ำ อีกตำนานหนึ่งกล่าวว่าสึจิกุโมะแปลงกายเป็นแม่ทัพหญิงผู้สง่างาม นำกองทัพโยไคเข้าทำศึกกับญี่ปุ่น แต่เมื่อไรโคฟันดาบใส่แม่ทัพหญิง กองทัพทั้งหมดกลับสลายหายไป เพราะเป็นเพียงภาพลวงตา เขาจึงติดตามนางไปจนถึงถ้ำ ก่อนที่นางจะคืนร่างเป็นแมงมุมยักษ์ ไรโคฟันท้องของมันจนแตก และมีลูกแมงมุมนับพันตัวขนาดเท่าทารกมนุษย์คลานออกมา เหล่าซามูไรช่วยกันกำจัดพวกมันจนหมดสิ้น จึงสามารถกลับบ้านพร้อมชัยชนะ

สึจิกุโมะไม่ได้ปรากฏเพียงในวรรณกรรมพื้นบ้านเท่านั้น แต่ยังมีอิทธิพลต่อศิลปะการแสดงและศิลปกรรมของญี่ปุ่นอย่างกว้างขวาง เรื่องราวของมันถูกนำไปสร้างเป็นบทละครโนห์ชื่อ สึจิกุโมะ ซึ่งนำเสนอการต่อสู้ระหว่างไรโคกับแมงมุมอสูร โดยมีฉากการพ่นใยสีขาวอันเป็นเอกลักษณ์ นอกจากนี้ยังปรากฏในภาพม้วนโบราณและภาพพิมพ์แกะไม้จำนวนมาก โดยเฉพาะผลงานของจิตรกรในยุคเอโดะที่มักวาดสึจิกุโมะเป็นแมงมุมยักษ์กำลังปล่อยใยออกจากความมืด รายล้อมด้วยกะโหลก กระดูก และภูตผี เพื่อสื่อถึงความหวาดกลัวที่ซ่อนอยู่ในภูเขาและป่าลึก ภาพลักษณ์ดังกล่าวได้กลายเป็นต้นแบบของแมงมุมปีศาจในวัฒนธรรมญี่ปุ่นสมัยใหม่ ทั้งในนิยาย ภาพยนตร์ เกม และการ์ตูนหลายเรื่อง จนผู้คนจำนวนมากเข้าใจว่าสึจิกุโมะเป็นโยไคมาแต่โบราณ ทั้งที่แท้จริงแล้วมีรากฐานมาจากประวัติศาสตร์และการเมืองของญี่ปุ่นโบราณ

แม้ปัจจุบันสึจิกุโมะจะถูกจดจำในฐานะแมงมุมอสูรผู้ดุร้าย แต่เมื่อพิจารณาจากเอกสารโบราณจะเห็นได้ว่าตำนานนี้สะท้อนกระบวนการเปลี่ยนศัตรูทางการเมืองให้กลายเป็นปีศาจในความทรงจำของผู้คน ชนเผ่าที่ครั้งหนึ่งเคยต่อสู้เพื่อรักษาแผ่นดินและอิสรภาพของตน ถูกเล่าขานใหม่ให้เป็นอสูรที่ต้องถูกวีรบุรุษปราบปราม ก่อนที่เรื่องเล่าจะค่อย ๆ ผสมผสานกับความเชื่อเรื่องโยไคจนเกิดเป็นสึจิกุโมะในแบบที่รู้จักกันทุกวันนี้ ด้วยเหตุนี้ สึจิกุโมะจึงเป็นมากกว่าแมงมุมปีศาจ หากแต่เป็นสัญลักษณ์ของการหลอมรวมระหว่างประวัติศาสตร์ ความเชื่อ ศาสนา วรรณกรรม และศิลปะพื้นบ้านของญี่ปุ่น ซึ่งยังคงได้รับการศึกษาและตีความใหม่อยู่เสมอ ทั้งในแวดวงประวัติศาสตร์ วรรณกรรม และคติชนวิทยา

บทความโดย : หรูอี้ www.marumura.com

เรื่องที่เกี่ยวข้อง >>
– สยองผีญี่ปุ่น : ปีศาจหน้านกถลกหนัง
– สยองผีญี่ปุ่น : ผีหิ้งพระ
– สยองผีญี่ปุ่น : รถลากอาถรรพ์
– สยองผีญี่ปุ่น : คำสาปม้าแห่งอุมะสึกิ
– สยองผีญี่ปุ่น : ผีคาบูกิ

ที่มา: yokai.com

#สยองผีญี่ปุ่น : แมงมุมอสูร (Tsuchigumo Yokai) #ผีญี่ปุ่น #โยไก #ปีศาจญี่ปุ่น #เรื่องเล่าผีญี่ปุ่น #Yokai

Tags :