Hoppers จะอนุรักษ์หรือจะพัฒนา - มติชนสุดสัปดาห์

การ์ตูนที่รัก | นายแพทย์ประเสริฐ ผลิตผลการพิมพ์

แอนิเมชั่นใหม่ของพิกซาร์ กำกับโดยแดเนียล ชอง เล่าเรื่องเก่าที่หนังและหนังการ์ตูนหลายเรื่องเคยเล่าไปแล้ว คือการเผชิญหน้ากันระหว่างการพัฒนาบ้านเมืองกับการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม

ดูสนุกเบาสมอง นอนสต๊อป แต่มิได้ให้ทางออกใหม่ๆ แม้ว่าเนื้อเรื่องจะแหวกแนวและมีตอนจบที่น่าตื่นเต้นตามมาตรฐานการ์ตูนสมัยใหม่

เปิดเรื่องแนะนำเด็กหญิงมาเบลเป็นเด็กนักเรียนรักสัตว์ เธอพยายามช่วยสัตว์เลี้ยงของโรงเรียนหลายตัวออกจากที่กักขังแต่ไปไม่รอด

เธอถูกส่งไปอยู่กับยายซึ่งอาศัยอยู่ตามลำพังในป่าริมบึง เท่ากับเธอถูกฟูมฟักให้เติบโตมากับธรรมชาติโดยแท้

เมืองบีเวอร์ตันกำลังขยายตัว นายกเทศมนตรีเจอรี่มีโครงการจะสร้างถนนวงแหวนอ้อมเมืองผ่านบึงที่ฝูงบีเวอร์และสัตว์ป่าน้อยใหญ่อาศัยอยู่

ทีมก่อสร้างเตรียมระเบิดเขื่อนกั้นน้ำที่พวกบีเวอร์สร้างไว้

นักศึกษามาเบลเอาตัวเข้าขวางจนเกิดกรณีพิพาท แต่ที่แท้ไม่มีบีเวอร์หรือสัตว์อะไรอาศัยอยู่บริเวณบึงครู่ใหญ่แล้ว เป็นไปได้อย่างไร

นักศึกษามาเบลพบว่าอาจารย์ที่มหาวิทยาลัยของเธอ ด็อกเตอร์แซมกับผู้ช่วยสองคน นิชาและคอนเนอร์ กำลังทำงานวิจัยสำคัญโหลดสมอง (กับจิตใจ) มนุษย์ลงในหุ่นยนต์สัตว์

มาเบลใช้โอกาสนี้โหลดตัวเองลงในหุ่นบีเวอร์ตัวหนึ่งแล้วหนีกลับไปเมืองบีเวอร์ตัน แฝงตัวเข้าไปในฝูงสัตว์

คราวนี้เธอคิดจะทำอะไร

พลังงานสะอาดและการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมมีข้อขัดแย้งในตัวเองเสมอมา

พลังงานสะอาดถูกกล่าวหาว่าใช้ทรัพยากรสนับสนุนสิ้นเปลืองไม่น้อยไม่นับเรื่องความไม่เท่าเทียมในการเข้าถึง

การอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมถูกกล่าวหาว่าขัดขวางการจ้างงานในท้องถิ่นและทำให้ประเทศเสียโอกาสพัฒนา

มากกว่านั้นคืออาจจะทำให้ชาวเมืองขาดแคลนสาธารณูปโภคพื้นฐาน

มาเบลในร่างบีเวอร์แฝงตัวเข้าไปในฝูงสัตว์ ได้รู้จักกับคิงจอร์จราชาในหมู่บีเวอร์ ที่แท้ฝูงสัตว์หนีจากบริเวณก่อสร้างขึ้นที่สูงก่อนแล้ว

เหตุเพราะนายกเทศมนตรีเจอรี่สร้างต้นไม้ติดลำโพงส่งคลื่นเสียงรบกวนฝูงสัตว์จนอยู่ไม่ได้

บีเวอร์มาเบลนำทีมทำลายต้นไม้นั้นแต่เจอรี่สร้างต้นไม้อีกหลายต้นขึ้นทดแทนเกินกำลังที่คิงจอร์จฝูงเดียวจะจัดการได้

ขั้นต่อไปจึงเป็นการเรียกประชุมสภาสัตว์ มีทั้งนก ปลา กบ งู และผีเสื้อ ตัวแทนแต่ละกลุ่มสวมมงกุฎเหมือนคิงจอร์จและมีอำนาจเท่าๆ กับคิงจอร์จ ทัศนคติต่อมนุษย์ต่างกัน ความเกลียดชังต่างกัน พื้นเพนิยมความรุนแรงต่างกัน ผลประโยชน์ต่างกัน ยากที่จะประสานเป็นหนึ่ง

และดูเหมือนจะหลีกเลี่ยงความรุนแรงมิได้เสียแล้ว

ครึ่งแรกหนังสร้างโจทย์ไว้ดีเข้าใจง่าย

ครึ่งหลังหลังจากฉากประชุมสภาสัตว์แล้วเรื่องราวก็ประเดประดังเข้ามาไม่หยุดหย่อนตามขนบแอนิเมชั่นยุคใหม่ไม่เหลือความชัดเจนของประเด็นเท่าใดนัก จะว่าไปเป็นไปได้ว่าทีมผู้สร้างก็ไม่รู้จะหาหนทางออกจากความย้อนแย้งนี้อย่างไร นี่เป็นปัญหาระดับโลก

การใช้อารมณ์ขัน (humor) และสุขนาฏกรรม (comedy) เข้ากลบเกลื่อนเป็นวิธีหนึ่งที่นักการเมืองนิยมใช้และใช้ได้ผลเสมอ

ในอดีตมีการ์ตูนสิ่งแวดล้อมเน้นเรื่องการไล่ที่สัตว์ดีๆ หลายเรื่อง ที่ลึกซึ้งกินใจมากที่สุดน่าจะเป็นเรื่องการไล่ที่ทานูกิในหนังการ์ตูนญี่ปุ่น Pom Poko ของฮายาโอะ มิยาซากิ

ประเด็นแปลกใหม่ในครึ่งหลังมีอีกเพียงเรื่องเดียวคือเรื่องบีเวอร์มาเบลพลาดพลั้งฆ่าราชินีผีเสื้อถึงตายช็อกทั้งคนดูและตัวละครทุกตัวไปพร้อมกัน ชวนให้นึกถึงที่คิงจอร์จบอกกับมาเบลตั้งแต่ตอนที่แฝงเข้ามาในฝูงสัตว์ใหม่ๆ ว่า ในฝูงสัตว์เมื่อถึงเวลากินก็ต้องกิน ว่าแล้วสัตว์ใหญ่ก็กินสัตว์เล็กจริงๆ ต่อหน้าต่อตานักดูหนังทำเอานะจังงังไปเลย

แปลกใหม่จนคาดไม่ถึงเมื่อไททัสหนอนดักแด้ทายาทชายตัวเดียวของราชินีผีเสื้อเข้าแด้ด้วยความแค้นแล้วออกจากแด้ในร่างคน!

เหมือนฮุ้นปวยเอี๊ยงออกจากไหมฟ้าอย่างไรอย่างนั้น

ที่แท้ไททัสได้ครอบครองเทคโนโลยีย้ายสมอง (และจิตใจ) ของสัตว์เข้าในหุ่นมนุษย์ไว้ก่อนแล้ว มนุษย์ที่มันเลือกจะเป็นคือนายกเทศมนตรีเจอรี่นั่นเอง มันมิเพียงจะผงาดขึ้นเหนือฝูงสัตว์มันจะผงาดขึ้นเหนือฝูงชนแล้วล้างแค้นทั้งมาเบลกับมนุษย์ทั้งเมืองไปพร้อมๆ กัน นำไปสู่ฉากไคลแม็กซ์และแอนตี้ไคลแม็กซ์วินาศสันตะโรที่มิอาจบอกได้ ไปหาดู

กว่าหนังจะ (ยอม) จบนายกเทศมนตรีเจอรี่ (ตัวจริง) ยินยอมยกเลิกโครงการสร้างถนนวงแหวนลอยฟ้าและสัญญาจะช่วยบูรณะบึงบีเวอร์คืนให้แก่ฝูงสรรพสัตว์ (ง่ายๆ ซะอย่างนั้น)

ความสวยงามของธรรมชาติเป็นผู้ชนะในตอนท้ายซึ่งเป็นเรื่องดีแต่ไม่มีคำอธิบายเรื่องการสูญเสียโอกาสพัฒนาที่เป็นความขัดแย้งใหญ่ตลอดมา

เมื่อคิดว่าการ์ตูนตั้งใจจะสื่อถึงเด็กหากสามารถให้คำตอบเรื่องนี้ได้น่าจะดีไม่น้อย

ลำพังภาพบีเวอร์ตัวเล็กตัวน้อยที่รอดจากสงครามย่อมๆ ช่วยกันเก็บกิ่งไม้มาค่อยๆ สร้างเขื่อนเป็นเรื่องเหนือจริง

เป็นแฮปปี้เอ็นดิ้งปลอมๆ

มีการทำลายสิ่งแวดล้อมและแหล่งที่อยู่อาศัยของสรรพสัตว์หลายพื้นที่ในบ้านเราทุกวันนี้

ที่หายไปกับตาคือพันธุ์ไม้ น้ำ นก และสัตว์นานาชนิด

ที่จังหวัดเชียงรายบริเวณเวียงหนองหล่มซึ่งเป็นพื้นที่ชุ่มน้ำอุดมด้วยนกนานาชนิด เหยี่ยว และฝูงควายจำนวนมากหายไป

เราได้ถนนลาดยางและคันกั้นน้ำมาแทน

ระดับสารหนูในแม่น้ำสาย แม่น้ำกก และแม่น้ำโขงสูงเกินมาตรฐานแทรกซึมเข้าสู่พืชพันธุ์ธัญญาหารและสัตว์น้ำแลกกับการทำเหมืองแร่หายากซึ่งเป็นส่วนสำคัญของการผลิตเครื่องมือไอทีสมัยใหม่นานาชนิดรวมทั้งแบตเตอรี่รถไฟฟ้าซึ่งได้ชื่อว่าจะเป็นพลังงานสะอาดมาทดแทนเชื้อเพลิงฟอสซิล

ปัญหาคาราคาซังพวกนี้จะถูกแช่แข็งไว้ตลอดไปไม่มีทางออกเหมือนหนังการ์ตูน

การพัฒนาบ้านเมืองก็เหมือนการพัฒนาชีวิตของมนุษย์ทุกคน

ทำได้แต่ต้องจ่าย