33 ปี ชีวิตสีกากี พล.ต.ต.ปวีณ พงศ์สิรินทร์ (184) - มติชนสุดสัปดาห์

บทความพิเศษ | พล.ต.ต.ปวีณ พงศ์สิรินทร์

33 ปี ชีวิตสีกากี

พล.ต.ต.ปวีณ พงศ์สิรินทร์ (184)

สิ่งมีค่าจาก ‘ปฏิบัติธรรม’

เจ้าคณะอำเภอไชยาได้กล่าวแสดงสาธยายธรรมแก่นายตำรวจที่มาเข้าร่วมโครงการพัฒนาคุณภาพชีวิต เพื่อประสิทธิภาพในการปฏิบัติงานของข้าราชการ ณ วัดธารน้ำไหล หรือวัดสวนโมกขพลาราม อ.ไชยา จ.สุราษฎร์ธานี ระหว่างวันที่ 5-9 เมษายน 2542 เรื่องกฎแห่งกรรม โดยได้สาธกว่า อ.ไชยา จ.สุราษฎร์ธานี เป็นอาณาจักรศรีวิชัยเก่า ที่มีความเจริญทางศาสนามาก่อน เป็นบ้านเมืองที่ศักดิ์สิทธิ์ จนมีคำขวัญว่า “อันเมืองไชยา ใครไปใครมา ข้าวปลาไม่อด อารีอารอบ ไม่ชอบถือยศ เป็นที่ปรากฏ แต่ไหนแต่ไรมา”

แล้วกล่าวให้นายตำรวจฟังต่อไปว่า

ได้ยศใจก็ฟู เสื่อมยศใจก็แฟบ

ใจฟู ใจแฟบ ภาษาพระว่า นิวรณ์ คือเครื่องปิด เครื่องกั้น ทำนบ

มีนิวรณ์ คือปิดบัง หรือเครื่องกั้นที่มิให้จิตใจสูงขึ้น

นิวรณ์ 5 มี

1. กามฉันทะ คิดแต่ตามรูป รส กลิ่น เสียง

2. พยาบาท ปองร้าย ทำให้จิตใจมิสูง

3. ถีนมิทธะ หดหู่ ท้อถอย เซื่องซึม

4. อุทธัจจะกุกกุจจะ ใจฟุ้งซ่าน ขาดสมาธิ กังวลใจ

5. วิจิกิจฉา ความลังเล ไม่รู้จะปฏิบัติดีหรือไม่

ถ้าเรามีธรรมะสูงแล้ว ทำดีแล้วเพื่อดี ทำบุญเพื่อบุญ ทำการงานเพื่องาน อย่าหวังสิ่งตอบแทน แม้กระทั่งคำว่าขอบคุณ

ลาภสักการะกลับฆ่าเรา เหมือนขุยไผ่ ขุยอ้อ เมื่อออกดอก ไผ่อ้อก็ตาย หรือม้าอัสดรเกิดมาแม่ก็ตาย หรือสนิมเหล็กเกิดแต่เนื้อในตน

เครื่องเพื่อรักษาสุขภาพ การเดินจงกรม คือการเดินกำหนดสติ

การรักษาอิริยาบถใหญ่ๆ 4 อย่าง เดิน นั่ง ยืน นอนให้สมดุลกัน

อานิสงส์การเดิน

1. ทนต่อการเดินทางไกล

2. ทนต่อการทำความเพียร

3. เจ็บไข้ได้ป่วยมีน้อย

4. ของที่กินที่ดื่มที่เคี้ยวแล้ว ย่อมย่อยสลายดี

5. สมาธิย่อมตั้งอยู่ได้นาน เป็นสมาธิที่แท้จริง

เวลาตัดสินปัญหาที่สำคัญ ให้ทำใจให้สงบ โดยการไหว้พระต่อหน้าพระ โอกาสผิดพลาดจะน้อย แต่ถ้าจิตใจยังฟุ้งซ่านจะแก้ยาก ต้องทำให้เหมือนน้ำที่ใส รอบคอบ

ใช้น้ำมากตกเป็นทาสน้ำ ใช้เงินมากตกเป็นทาสเงิน อะไรที่เกินพอดีจะตกเป็นทาส เงินเป็นลูกน้องที่ซื่อสัตย์ แต่เป็นเจ้านายที่เลว เพราะจะบงการให้เราหาเงินทุกวิถีทาง กินข้าวสุก อย่าให้เปลืองข้าวสาร ทำงานอย่าให้เสียแรง

ความสันโดษ สันตุฏฐสูตร ความยินดีในของของตน ยินดีตามมีตามได้ รู้จักอิ่ม รู้จักพอ อย่าให้มันล้นไป “โลภมากลาภหาย”

ความสันโดษเป็นทรัพย์อย่างยิ่ง-ทรัพย์ที่สูงสุด คนขาดสันโดษจะจนร่ำไป

1. ยินดีตามที่ได้

2. ยินดีตามกำลังของตน

3. ยินดีตามสารรูป ดูวัยของตัวเองว่าควรแต่งตัวอย่างไร มีฐานะอย่างไร

“ถ้าแคบนัก มักคับขยับยาก

ถ้ากว้างมาก ก็ไม่มีอะไรมาใส่สม

ถ้าสูงนัก มักจะลอยไปตามลม

ถ้าต่ำนัก มักจะจมลงบาดาล”

ผมเริ่มเรียนรู้การดูลมหายใจเข้า ลมหายใจออกของตัวเอง จากพระอาจารย์สุชาติ รองเจ้าอาวาสวัดสวนโมกขพลาราม มีการกำหนดเพ่งไปที่ลมหายใจเพียงอย่างเดียว ไม่ให้จิตว่อกแว่กคิดไปเป็นอย่างอื่น ไม่ต้องไปคำนึงถึงสิ่งอื่นจากภายนอก ดูการเคลื่อนของลมหายใจเพียงเท่านั้น

เมื่อทำได้โดยจิตมีสมาธิจดจ่อได้นาน จะเกิดความสงบ ที่ไม่เคยมีความรู้สึกเช่นนี้มาก่อน มันเบา สมองปลอดโปร่ง โล่ง ไม่มีสิ่งใดมากดทับ มารบกวน เป็นวิธีที่ง่ายๆ

ช่วงที่ฝึกใหม่ๆ จะรู้สึกดีถ้าใช้เวลาไม่นาน แต่มันจะยากขึ้นที่จะมีสมาธิจดจ่อกำหนดลมหายใจของตัวเองไว้เป็นเวลานาน เริ่มมีอาการปวดเมื่อยกล้ามเนื้อคอยมาขัดขวาง จิตก็เริ่มจะวุ่นวายคิดถึงเรื่องอื่นแทรกมา จึงต้องอดทน หากทำได้จะทำให้มีจิตที่สุขสงบ

เมื่อผมกลับจากการอบรมครั้งนี้ มีเวลาผมพยายามฝึกทำสมาธิ ด้วยวิธีเจริญอานาปานสติ อ่านคำสอนจากพระอาจารย์ทั้งหลาย คือท่านพุทธทาส หลวงปู่ชา สุภัทโท หลวงปู่ฝั้น อาจาโร ผมทำสมาธิโดยนั่งขัดสมาธิเพชรได้นานเป็นชั่วโมง

เมื่อไปอยู่ที่ออสเตรเลีย ผมก็ยังคงฝึกหัด จนมีลมหายใจเป็นเพื่อน

นักปรัชญาที่ยิ่งใหญ่หลายคน ทั้งขงจื๊อ ทั้งโสกราติสบอกไว้ว่า

“รู้รับว่ารู้ ไม่รู้รับว่าไม่รู้ จึงนับว่ารู้จริง”

“ยามเช้าฟังหลักธรรมอันล้ำค่า ยามเย็นตายมิเสียดายชีวิต”

และมีปรัชญาที่ได้อ่านมา…เล่าเรียนให้มากและกว้างขวางลึกซึ้ง ไต่ถามด้วยความละเอียดถี่ถ้วน ถามแล้วนำมาไตร่ตรองให้รอบคอบ ไตร่ตรองแล้วต้องวินิจฉัยว่าสิ่งไหนดี สิ่งไหนไม่ดี จากนั้นต้องปฏิบัติให้ซื่อตรง

นอกจากไม่เรียน ถ้าเรียนต้องเรียนจนเข้าใจ จะละทิ้งกลางคันไม่ได้

นอกจากไม่ถาม ถ้าถามต้องถามให้เข้าใจ ไม่เข้าใจจะเลิกถามไม่ได้

นอกจากไม่คิด ถ้าคิดแล้วต้องคิดให้ได้คำตอบ ไม่ได้คำตอบไม่เลิกคิด

นอกจากไม่วินิจฉัย ถ้าวินิจฉัยแล้วต้องวินิจฉัยให้กระจ่าง ไม่กระจ่างไม่เลิกวินิจฉัย

นอกจากไม่กระทำ ถ้ากระทำแล้วต้องกระทำอย่างซื่อตรง ไม่ซื่อตรงไม่กระทำ เขาเรียนรู้ครั้งหนึ่งรู้ เราไม่รู้เรียนถึงร้อยครั้ง เขาเรียนสิบครั้งรู้ เราไม่รู้เรียนถึงพันครั้ง

ถ้าเราทำตามนี้ได้ คนโง่ก็จะฉลาด คนอ่อนแอก็กลายเป็นคนเข้มแข็ง…

ผมชอบคำกลอนสอนธรรมของพระธรรมโกศาจารย์ (พุทธทาสภิกขุ) เป็นอย่างมาก

“เป็นมนุษย์เป็นได้เพราะใจสูง เหมือนหนึ่งยูงมีดีที่แววขน

ถ้าใจต่ำเป็นได้แค่เพียงคน ย่อมเสียทีที่ตนได้เกิดมา”

การไปฝึกหัดปฏิบัติธรรมที่สวนโมกข์ อ.ไชยา จ.สุราษฎร์ธานี เป็นเวลาที่ได้ปล่อยวาง แล้วทบทวนสมาธิ จิตใจ รู้จักลมหายใจของตัวเอง จนมีความสุขสงบ ยังเป็นพื้นฐานที่ช่วยพัฒนาขัดเกลาจิตใจให้มีพลังจิตเข้มแข็ง

แม้จะเป็นเวลาที่สั้น แต่มีคุณค่าต่อผมมาก เพราะได้พักเหนื่อยจากงาน ได้ละจากหน้าที่การงานที่เคร่งเครียด ที่มีสภาพบีบรัด เร่งรีบเกือบตลอดเวลา