ค่ารอบวิ่งดิ่งเหลือ 3 บาท/กม. ไรเดอร์ Lalamove 200 คนร้องดีอี ช่วยเจรจาแพลตฟอร์ม

1. หน้าหลัก 
2. Cyber BIZ 
3. ข่าวไอที 
4. กระทรวงดีอี 

ค่ารอบวิ่งดิ่งเหลือ 3 บาท/กม. ไรเดอร์ Lalamove 200 คนร้องดีอี ช่วยเจรจาแพลตฟอร์ม

เผยแพร่: 22 ส.ค. 2569 11:37   ปรับปรุง: 22 ส.ค. 2569 11:37   โดย: ผู้จัดการออนไลน์

การเคลื่อนไหวเกิดขึ้นช่วงเวลาประมาณ 15.30 น. โดยมีนายเซีย จำปาทอง น.ส.พิมพ์กาญจน์ กีรติวิราปกรณ์ และ น.ส.ธนพร วิจันทร์ สส.พรรคประชาชน นำตัวแทนไรเดอร์ 15 คน เข้าหารือกับ น.ส.ชมภารี ชมภูรัตน์ รองปลัดกระทรวงดีอี และ ดร.ชัยชนะ มิตรพันธ์ ผู้อำนวยการสำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (ETDA) เพื่อยื่นข้อร้องเรียนและสะท้อนปัญหาที่เกิดขึ้น ขณะที่กระทรวงดีอีมอบหมายให้ ETDA เป็นหน่วยงานหลักในการจัดเวทีหารือระหว่างหน่วยงานภาครัฐ แพลตฟอร์ม และผู้ขับขี่ต่อไป

ประเด็นหลักอยู่ที่ "ค่ารอบ" โดยตัวแทนไรเดอร์ยกตัวอย่างว่า ในอดีตงานระยะทาง 100 กิโลเมตรเคยได้รับค่าตอบแทนประมาณ 950-1,000 บาท แต่ปัจจุบันบางงานเหลือค่าตอบแทนตั้งต้นประมาณ 380 บาท ก่อนถูกหักค่าบริการแพลตฟอร์มอีก 20% และเมื่อรวมต้นทุนในการวิ่งงานแล้ว รายได้ที่เหลือจริงอยู่ในระดับที่ไม่คุ้มกับค่าใช้จ่าย

ตัวแทนไรเดอร์ระบุอีกว่า อัตราค่าตอบแทนถูกปรับลดต่อเนื่องตลอดช่วง 1 ปีที่ผ่านมา โดยไม่มีการกำหนดเพดานขั้นต่ำและไม่ได้รับแจ้งล่วงหน้าก่อนมีการเปลี่ยนแปลง ขณะที่ผู้ขับขี่ยังต้องรับภาระค่าน้ำมัน ซึ่งประเมินไว้ประมาณกิโลเมตรละ 1 บาท และค่าใช้จ่ายระบบอีกประมาณ 0.75 บาทต่อกิโลเมตร โดยยังไม่รวมค่าสึกหรอของยานพาหนะ ค่าอาหาร และค่าใช้จ่ายระหว่างทาง

ภาระยิ่งเพิ่มขึ้นกับงานระยะทาง 40 กิโลเมตรขึ้นไป เนื่องจากบางเส้นทางมีปลายทางอยู่นอกเมืองและไม่มีงานให้รับกลับ เช่น เส้นทางจากพระราม 2 ไปอยุธยาหรือพื้นที่วังน้อย ทำให้ไรเดอร์ต้องขับรถเปล่ากลับเข้าพื้นที่รับงาน และต้องแบกรับต้นทุนขากลับด้วยตัวเอง ส่งผลให้รายได้จากบางเที่ยวไม่สอดคล้องกับระยะทางและต้นทุนที่เกิดขึ้นจริง

อย่างไรก็ตาม สิ่งที่กลุ่มไรเดอร์ต้องการคำตอบไม่ได้มีเพียงเรื่องค่าตอบแทน แต่ยังรวมถึงความโปร่งใสของระบบจัดสรรงาน โดยต้องการทราบว่าระบบใช้หลักเกณฑ์ใดในการจ่ายงาน หลังพบกรณีไรเดอร์หลายคนอยู่ในบริเวณเดียวกัน แต่บางรายได้รับงาน ขณะที่บางรายไม่ได้รับงาน นอกจากนี้ ยังตั้งข้อสังเกตว่าระยะทางที่ระบบใช้คำนวณอาจไม่ตรงกับระยะทางที่ต้องขับจริง เช่น ระยะทางจริง 10 กิโลเมตร แต่ในระบบอาจคำนวณเพียง 5 กิโลเมตร อีกทั้งภายในแอปไม่แสดงจำนวนกิโลเมตรให้ผู้ขับขี่ตรวจสอบอย่างชัดเจน ซึ่งอาจส่งผลต่อการคำนวณค่าตอบแทน

อีกข้อร้องเรียนเกี่ยวข้องกับการทำโปรโมชัน โดยตัวแทนไรเดอร์อ้างว่า แพลตฟอร์มมีการนำเสนอส่วนลดแก่ลูกค้าสูงถึง 55% แต่ไม่ได้ชดเชยส่วนลดดังกล่าวให้ผู้ขับขี่ และมองว่าส่วนหนึ่งถูกสะท้อนผ่านค่ารอบที่ลดลง ขณะเดียวกัน การโฆษณาบริการจัดส่งภายใน 1 ชั่วโมง ทำให้ไรเดอร์บางรายต้องรับงานซ้อน 3-4 งานเพื่อให้รายได้คุ้มกับต้นทุน แต่ระบบที่ลูกค้าเห็นกลับแสดงลักษณะบริการแบบ 1 ต่อ 1 เมื่อเกิดความล่าช้าจึงนำไปสู่การร้องเรียนจากลูกค้าและกระทบต่อสถานะบัญชีหรือการรับงานของผู้ขับขี่ อย่างไรก็ตาม ประเด็นเหล่านี้เป็นข้อกล่าวอ้างจากฝ่ายไรเดอร์ ซึ่งยังต้องรับฟังคำชี้แจงและข้อเท็จจริงจากฝ่ายแพลตฟอร์มประกอบด้วย

ส่วนด้านสวัสดิการและความคุ้มครอง ตัวแทนไรเดอร์ระบุว่า หากเกิดอุบัติเหตุหรือเหตุไม่คาดคิด ผู้ขับขี่ต้องรับผิดชอบด้วยตนเอง พร้อมสะท้อนปัญหาเรื่องภาระค่าบริการและภาษี โดยอ้างว่าเดิมระบบเคยหักภาษี ณ ที่จ่าย 3% แต่ปัจจุบันมีการหักค่าบริการแพลตฟอร์ม 20% ขณะที่ไรเดอร์ยังต้องดำเนินการเรื่องภาษีเงินได้ด้วยตนเอง นอกจากนี้ หากหยุดรับงานประมาณ 2 เดือน ระบบอาจปรับลดอัตราความสำเร็จ ส่งผลให้เมื่อกลับมาทำงานอีกครั้งสามารถรับงานได้ยากขึ้น

ก่อนเดินทางมาที่กระทรวงดีอี กลุ่มไรเดอร์ระบุว่า เคยเดินทางไปร้องเรียนที่สำนักงาน Lalamove มาแล้ว 2 ครั้ง แต่ยังไม่ได้รับความคืบหน้า โดยในการเข้าพบครั้งหนึ่งไม่ได้หารือกับผู้มีอำนาจตัดสินใจ ขณะที่วันที่ 21 ส.ค.69 เดิมมีกำหนดเจรจากันที่กระทรวงแรงงาน แต่การเจรจาไม่เกิดขึ้นตามนัด กลุ่มไรเดอร์จึงเดินทางต่อมายังกระทรวงดีอี เพื่อขอให้เข้ามาเป็นตัวกลาง

เบื้องต้น กระทรวงดีอียังไม่ได้ตัดสินว่าฝ่ายใดถูกหรือผิด โดยเห็นว่าจำเป็นต้องรับฟังข้อเท็จจริงจากทั้งสองฝ่ายก่อน จึงเตรียมให้ ETDA เป็นตัวกลางจัดเวทีระหว่างตัวแทนไรเดอร์กับผู้บริหาร Lalamove ภายในสัปดาห์หน้า พร้อมเชิญหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง อาทิ กระทรวงแรงงาน กรมการขนส่งทางบก และกระทรวงพาณิชย์ เข้าร่วม เนื่องจากข้อร้องเรียนครอบคลุมทั้งเรื่องแพลตฟอร์ม แรงงาน ค่าตอบแทน และบริการขนส่ง ซึ่งเกี่ยวข้องกับอำนาจหน้าที่ของหลายหน่วยงาน

ขณะเดียวกัน นายไชยชนก ชิดชอบ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงดีอี ได้รับรายงานเรื่องดังกล่าวแล้ว โดยแจ้งว่าจะเข้าร่วมการหารือครั้งถัดไปด้วย ขณะที่ ดร.ชัยชนะ ระบุว่า หลังการพูดคุย ETDA เตรียมขยายผลไปสู่เวทีขนาดใหญ่ภายในเดือน ก.ย.69 โดยเชิญแพลตฟอร์มอื่นและผู้มีส่วนได้ส่วนเสียเข้าร่วม เพื่อรับฟังข้อเท็จจริงรอบด้านและหาแนวทางสร้างสมดุลร่วมกัน

อีกประเด็นที่ถูกหยิบขึ้นมาหารือ คือ มีความเป็นไปได้ที่ปัญหาในลักษณะเดียวกันจะเกิดกับผู้ขับขี่แพลตฟอร์มอื่น โดยมีข้อมูลว่าไรเดอร์บางกลุ่มเริ่มรวมตัวกันเพื่อเข้าร้องเรียนแล้ว ทำให้การแก้ปัญหาอาจไม่สามารถจำกัดอยู่เฉพาะกรณี Lalamove แต่ต้องมองไปถึงการวางหลักเกณฑ์หรือมาตรฐานที่สามารถนำไปใช้กับแพลตฟอร์มในภาพรวม หากมีข้อร้องเรียนลักษณะเดียวกันตามมาในอนาคต

โจทย์ดังกล่าวยังสะท้อนข้อจำกัดด้านการกำกับ เพราะธุรกิจแพลตฟอร์มไม่ได้อยู่ภายใต้กฎหมายหรือหน่วยงานเพียงแห่งเดียว โดยในส่วนของ ETDA มีกฎหมายสำคัญ คือ พระราชกฤษฎีกา (พ.ร.ก.) การประกอบธุรกิจบริการแพลตฟอร์มดิจิทัลที่ต้องแจ้งให้ทราบ พ.ศ.2565 หรือกฎหมาย DPS ซึ่งสำหรับแพลตฟอร์มที่มีลักษณะตามมาตรา 16 กฎหมายกำหนดให้ต้องแจ้งข้อตกลงและเงื่อนไขการให้บริการแก่ผู้ใช้บริการ ครอบคลุมทั้งเงื่อนไขการให้บริการ การระงับหรือหยุดให้บริการ การคิดค่าบริการ ปัจจัยหลักที่ใช้จัดอันดับหรือแนะนำ ตลอดจนช่องทางช่วยเหลือ รับเรื่องร้องเรียน และระงับข้อพิพาท

ขณะที่เรื่องค่าธรรมเนียมและเงื่อนไขทางการค้าอาจเกี่ยวข้องกับ พระราชบัญญัติ (พ.ร.บ.) การแข่งขันทางการค้า พ.ศ.2560 ซึ่งมาตรา 57 วางกรอบเกี่ยวกับการปฏิบัติทางการค้าที่ไม่เป็นธรรมและการกำหนดเงื่อนไขที่สร้างความเสียหายแก่ผู้ประกอบธุรกิจรายอื่น อย่างไรก็ตาม การจะนำกฎหมายดังกล่าวมาใช้กับความสัมพันธ์ระหว่างแพลตฟอร์มกับไรเดอร์ได้หรือไม่ จำเป็นต้องพิจารณาสถานะของคู่กรณีและข้อเท็จจริงเป็นรายกรณี จึงยังไม่สามารถสรุปจากข้อร้องเรียนเรื่องค่ารอบหรือค่าธรรมเนียมเพียงอย่างเดียวว่าเข้าข่ายฝ่าฝืนกฎหมายการแข่งขันทางการค้า

ส่วนข้อเรียกร้องเรื่องสวัสดิการ ความคุ้มครอง และสถานะการทำงานของไรเดอร์เกี่ยวข้องกับหน่วยงานด้านแรงงาน ขณะที่บริการด้านการขนส่งยังอาจเกี่ยวข้องกับกรมการขนส่งทางบกตามประเภทของบริการ จึงเป็นเหตุผลที่การหาทางออกครั้งนี้ต้องดึงหลายหน่วยงานเข้ามาร่วมพิจารณา แทนที่จะให้ ETDA รับผิดชอบปัญหาทั้งหมดเพียงหน่วยงานเดียว เพราะธุรกิจแพลตฟอร์มขนส่งครอบคลุมบริการหลายประเภทและอยู่ภายใต้ความรับผิดชอบของหน่วยงานแตกต่างกัน

ปัญหานี้ยังเชื่อมโยงกับร่าง พ.ร.บ.เศรษฐกิจแพลตฟอร์มดิจิทัล พ.ศ. .... ที่กระทรวงดีอีและ ETDA อยู่ระหว่างพัฒนา โดยล่าสุดเมื่อวันที่ 18 ส.ค.69 กระทรวงดีอีระบุว่า ร่างกฎหมายยังอยู่ระหว่างปรับปรุงแก้ไข เพื่อให้ครอบคลุมการดูแลแพลตฟอร์มบริการดิจิทัลและแพลตฟอร์มอื่นที่เกี่ยวข้อง พร้อมกับการหารือแนวทางกำหนดราคาและค่าธรรมเนียมของบริการแพลตฟอร์มดิจิทัลให้อยู่ในระดับที่เป็นธรรมต่อผู้ใช้บริการ จึงยังไม่ใช่กฎหมายที่มีผลบังคับใช้ในปัจจุบัน

ท่ามกลางช่องว่างดังกล่าว ระหว่างการหารือยังมีการพูดถึงแนวคิดกำหนดมาตรฐานค่าตอบแทนตามระยะทาง โดยเปรียบเทียบกับโครงสร้างราคาค่าขนส่งหรือมิเตอร์แท็กซี่ เช่น กำหนดอัตราเริ่มต้นและค่าตอบแทนต่อกิโลเมตร เพื่อให้มีหลักเกณฑ์ที่ชัดเจน ขณะที่การแข่งขันระหว่างแพลตฟอร์มสามารถไปแข่งขันกันด้านบริการหรือโปรโมชันแทน อย่างไรก็ตาม แนวคิดนี้ยังอยู่ในขั้นของการหารือ และยังไม่มีข้อยุติว่าจะสามารถกำหนดเป็นราคากลาง หรือใช้กลไกใดมารองรับได้

การหารือระหว่างไรเดอร์ Lalamove ผู้บริหารแพลตฟอร์ม และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในสัปดาห์หน้าจึงเป็นก้าวแรกในการหาข้อเท็จจริงและทางออกร่วมกัน ก่อนที่ ETDA จะขยายวงไปสู่การหารือกับแพลตฟอร์มอื่นและผู้มีส่วนได้ส่วนเสียในเดือน ก.ย.69 ซึ่งอาจทำให้ปัญหาที่เริ่มต้นจากข้อร้องเรียนเรื่อง "ค่ารอบ" ถูกยกระดับไปสู่การพิจารณากติกาการกำกับธุรกิจแพลตฟอร์มในภาพรวมต่อไป