3.2 ล้านคน ไม่ใช่คำตอบสุดท้าย Thai Festival กับโจทย์ใหม่ของการทูตสาธารณะไทย
ตลอดสองวันของงาน Tout à fait Thaï 2026 เทศกาลไทยในกรุงปารีส ที่สวนบากาแตล ใจไทย อุปการนิติเกษตร อธิบดีกรมสารนิเทศ กระทรวงการต่างประเทศ ใช้เวลาอยู่ในพื้นที่งานแทบตลอด เธอเห็นคนฝรั่งเศสต่อคิวซื้ออาหารไทย คนรุ่นใหม่รอดูศิลปินไทย ขณะที่มวยไทย งานหัตถกรรม และกิจกรรมช่วงค่ำต่างดึงผู้ชมหลากหลายวัยเข้ามาในพื้นที่เดียวกัน
แต่ปารีสเป็นเพียงปลายทางของภาพใหญ่ ตลอดปี 2026 Thai Festival จัดขึ้นใน 42 เมืองทั่วโลก มี 12 เมืองหลัก และมีผู้เข้าร่วมรวมประมาณ 3.2 ล้านคน ในการให้สัมภาษณ์พิเศษกับ THE STANDARD หลังจบงาน อธิบดีกรมสารนิเทศชวนมองให้ไกลกว่าตัวเลข เพราะคำถามสำคัญไม่ใช่เพียงมีคนเข้าร่วมกี่คน แต่คือ เมื่อเดินออกจากงานแล้ว พวกเขารู้จักประเทศไทยมากขึ้นหรือไม่ อยากเดินทางมาไทย ซื้อสินค้าไทย หรือเชื่อมโยงกับคนไทยมากขึ้นหรือไม่
นี่คือโจทย์ที่กำลังทำให้ Thai Festival ขยับจากงานวัฒนธรรม ไปสู่เครื่องมือของ การทูตสาธารณะไทย
จากงานวัฒนธรรม สู่พื้นที่เชื่อมประเทศไทยกับโลก
ใจไทยอธิบายว่า เป้าหมายของ Thai Festival มี 3 ด้านหลัก ได้แก่ การสร้างภาพลักษณ์และความนิยมต่อประเทศไทย การสร้างโอกาสทางเศรษฐกิจ และการสร้างความสัมพันธ์ระดับประชาชนต่อประชาชน
แนวคิดนี้ทำให้ Thai Festival กว้างกว่าการนำเสนออาหาร นาฏศิลป์ หรือมวยไทย เพราะกระทรวงการต่างประเทศพยายามใช้พื้นที่เดียวกันเชื่อมวัฒนธรรม เศรษฐกิจ การท่องเที่ยว ความคิดสร้างสรรค์ นวัตกรรม และความสัมพันธ์ระหว่างผู้คนเข้าด้วยกัน
ปีนี้ยังเห็นความพยายามเข้าถึงคนรุ่นใหม่มากขึ้น ปารีสขยายกิจกรรมไปถึงช่วงค่ำ มีทั้งดนตรี ดีเจ งานออกแบบ และศิลปินรุ่นใหม่ ขณะที่ยังรักษารากของวัฒนธรรมไทยไว้ ภายใต้แนวคิด ชีวิตและพลังสร้างสรรค์
เมื่อ Thai Festival กลายเป็นส่วนหนึ่งของเมือง
งานเติบโตไปไกล โตเกียวมีผู้เข้าร่วมประมาณ 3 แสนคน ขณะที่กรุงโซล ประเทศเกาหลีใต้ มีผู้เข้าร่วมประมาณ 1 แสนคน
ส่วนในกรุงเบิร์น ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ และกรุงแคนเบอร์รา ประเทศออสเตรเลีย เทศกาลไทยได้ถูกบรรจุอยู่ในปฏิทินกิจกรรมของเมือง ทำให้ผู้คนรู้ล่วงหน้าว่าเมื่อถึงช่วงเวลาหนึ่งของปี Thai Festival จะกลับมาอีกครั้ง
นี่คือความสำเร็จอีกระดับ เพราะเมื่อเทศกาลของต่างประเทศกลายเป็นกิจกรรมประจำปีของเมือง ความสัมพันธ์ก็ขยับจากการ “มารู้จักกันครั้งหนึ่ง” ไปสู่ความคุ้นเคยที่เกิดขึ้นต่อเนื่องในชีวิตของผู้คน
แต่สำหรับกรมสารนิเทศ ตัวเลขยังไม่ใช่คำตอบสุดท้าย
“จำนวนคนเป็นแค่หนึ่งในปัจจัย เป็นจุดเริ่มต้นเท่านั้น ต้องไปดูต่อว่าหลังจากที่คนเหล่านี้มาเข้าร่วมงานแล้ว เกิดอะไรขึ้นต่อไป”
สิ่งที่ต้องติดตามต่อคือ ทัศนคติที่มีต่อประเทศไทย ความชื่นชอบในสินค้าและวัฒนธรรมไทย รวมถึงผลลัพธ์ที่จับต้องได้ ทั้งการค้าและการท่องเที่ยว
มีกรณีที่ผู้ประกอบการพบผู้ซื้อรายใหม่จากงาน บางรายมีการนำสินค้าไปทดลองใช้ก่อนพัฒนาเป็นคำสั่งซื้อในภายหลัง ขณะที่ผู้ประกอบการรุ่นใหม่สามารถใช้เทศกาลเป็นพื้นที่ทดสอบตลาดต่างประเทศได้
ในโลกที่แบ่งขั้ว ความรู้สึกที่ดีมีความหมายมากขึ้น
อีกบริบทหนึ่งที่ทำให้การทูตสาธารณะมีความสำคัญมากขึ้น คือโลกที่เต็มไปด้วยการแข่งขันและความไม่แน่นอนทางภูมิรัฐศาสตร์ ในมุมของกรมสารนิเทศ Thai Festival จึงไม่ควรถูกแยกออกจากนโยบายต่างประเทศ แต่ต้องเชื่อมกับความสัมพันธ์ของไทยกับประเทศเป้าหมายมากขึ้น
กรณีปารีส งานปีนี้เชื่อมโยงกับวาระ 170 ปีความสัมพันธ์ทางการทูตไทย–ฝรั่งเศส ทำให้เทศกาลเป็นส่วนหนึ่งของการสื่อสารความสัมพันธ์ระหว่างสองประเทศ
ฐานสำคัญที่สุดยังคงเป็นความสัมพันธ์ระหว่างประชาชน เพราะเมื่อคนรู้จัก เข้าใจ และมีทัศนคติที่ดีต่ออีกประเทศหนึ่ง ความสัมพันธ์ในมิติอื่นก็มีพื้นที่ให้เติบโตได้ง่ายขึ้น การทูตสาธารณะจึงไม่ได้เริ่มจากโต๊ะเจรจาเพียงอย่างเดียว แต่เริ่มจากประสบการณ์ ความสนใจ ความคุ้นเคย และความรู้สึกของคนธรรมดา
แม้ปีนี้จะจัดงานถึง 42 เมือง แต่ยังมีพื้นที่ให้ หนึ่งในเมืองที่ใจไทย เอ่ยถึงคือ นิวยอร์ก ซึ่งมีชุมชนไทยเข้มแข็ง จนมีถนนที่ได้รับชื่ออย่างเป็นทางการว่า Little Thailand Way และถูกมองว่าเป็นเมืองที่มีศักยภาพสำหรับการพัฒนา Thai Festival ให้เต็มรูปแบบมากขึ้นในอนาคต
อย่างไรก็ตาม โจทย์ใหญ่กว่าการเพิ่มจำนวนเมือง คือการทำให้แต่ละแห่งสร้างผลลัพธ์ได้ลึกขึ้น และเชื่อมโยงการทำงานของภาครัฐ ภาคเอกชน และชุมชนในพื้นที่เข้าด้วยกัน
“หัวใจคือการบูรณาการการทำงานร่วมกัน ทั้งภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคประชาชนที่อยู่ในพื้นที่”
สำหรับปีหน้า ทิศทางหลักจะยังคงให้น้ำหนักกับ เศรษฐกิจสร้างสรรค์ ขณะเดียวกันจะเพิ่มมิติเรื่อง ความยั่งยืน ให้ชัดขึ้น ตั้งแต่การนำเสนอสินค้าและบริการที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม การท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน ไปจนถึงวิธีบริหารจัดการงาน เช่น การใช้พลังงาน การจัดการขยะ และการลดการปล่อยคาร์บอน
“เราอยากให้งานเทศกาลไทยพัฒนาอย่างต่อเนื่องในทุกมิติ โจทย์ในแต่ละปีก็อาจมีจุดเน้นแตกต่างกันไป เราต้องพยายามปรับตัวเข้ากับความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นอย่างรวดเร็ว”
ท้ายที่สุด ตัวเลข 3.2 ล้านคน อาจบอกได้ว่า Thai Festival เดินทางไปถึงผู้คนมากเพียงใด แต่การทูตสาธารณะที่มีพลังไม่ได้วัดเพียงจำนวนคนที่ “เห็นประเทศไทย”
คำถามที่สำคัญกว่าคือ หลังจากได้รู้จักแล้ว พวกเขาอยากเดินเข้ามาหาประเทศไทยต่อหรือไม่
