24 ปี 8 พันล้าน ค่าตอบแทนฯ คดีอาญา เยียวยา "ผู้เสียหาย-จำเลยบริสุทธิ์"
โศกนาฎกรรมสลดที่เกิดขึ้น ไม่ว่าเหตุกราดยิงศูนย์เด็กเล็กที่ จ.หนองบัวลำภู มีผู้เสียชีวิต 36 คน เมื่อหลายปีก่อน เหตุคนร้ายใช้อาวุธปืนยิงในโรงเรียนพะตงประธานคีรีวัฒน์ อ.หาดใหญ่ จ.สงขลา ช่วงเดือน ก.พ.2569 เรื่อยมาจนถึงกรณีเด็กชายวัย 11 ปี ขับรถกระบะพุ่งชนขบวนพระธุดงค์ ส่งผลให้พระสงฆ์มรณภาพถึง 10 รูป และบาดเจ็บสาหัสอีก 7 รูป ไฟไหม้โรงเบียร์ ณ ลาด พร้าว มีผู้เสียชีวิต 34 ราย และได้รับบาดเจ็บจำนวนไม่น้อย ยังไม่รวมคดีอื่น ๆ ยิบย่อยมี “ผู้เสียหาย”เสียชีวิต และไม่มีส่วนร่วมในการกระทำความผิด ถือเป็น “สิทธิ” ตามกฎหมายที่จะต้องได้รับการเยียวยาจากรัฐ โดยไม่มีข้อยกเว้นใด ๆ ทั้งสิ้น
ข้อมูลจากกรมคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพ กระทรวงยุติธรรม ระบุว่า นับตั้งแต่มีการบังคับใช้พระราชบัญญัติค่าตอบแทนผู้เสียหาย และค่าทดแทนและค่าใช้จ่ายแก่จำเลยในคดีอาญา พ.ศ.2544 (และที่แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2559) จนถึงปัจจุบัน เป็นเวลา 24 ปี รัฐได้ให้ความช่วยเหลือเหยื่อในกระบวนการยุติธรรม ผู้เสียหายและจำเลยผู้บริสุทธิ์ จำนวนนี้เป็นผู้เสียหายในคดีอาญา จำนวน 145,613 ราย เป็นเงิน 7,618,957,376.31 บาท และจำเลยในคดีอาญา จำนวน 2,815 ราย เป็นเงิน 641,303,138.25 บาท
ตัวเลขรวมผู้เสียหายและจำเลยในคดีอาญา ทั้งสิ้น 148,428 ราย รวมเป็นเงินกว่า 8,260 ล้านบาท ถือเป็นการใช้จ่ายจากงบประมาณแผ่นดินเพียงแหล่งเดียว ขณะที่ผู้ขอรับความช่วยเหลือกลับมีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้นทุกปี โดยเฉลี่ยแต่ละปี กรมคุ้มครองสิทธิฯจะได้รับการสนับสนุนงบประมาณปีละประมาณ 400-500 ล้านบาท โดยในปีงบประมาณ 2569 ได้จำนวน 550 ล้านบาท ส่วนในปี 2570 ได้รับจำนวน 380 ล้านบาท แม้ตัวเลขจะลดลงแต่ทางสำนักงบประมาณ ระบุว่า หากไม่เพียงขอจะสามารถขอใหม่ได้ระหว่างปี โดยจะจัดสรรงบประมาณกลางให้
บางเหตุการณ์ ไม่มีผู้ทำผิดกฎหมาย "ต้องช่วยเหลือ"
ก่อนหน้านี้ “ไตรยฤทธิ์ เตมหิวงศ์” อธิบดีกรมคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพ เคยชี้แจงว่า การเยียวยาผู้เสียหาย โดยเฉพาะผู้เสียชีวิต และไม่มีส่วนร่วมในการกระทำความผิด ตามกฎหมายต้องได้รับเงินเยียวยาช่วยเหลือรายละ 300,000 บาท โดยยึดเกณฑ์ของคณะอนุกรรมการฯ ตาม พ.ร.บ.ค่าตอบแทนผู้เสียหายฯ หากไม่ใช่ผู้กระทำความผิดและได้รับผลกระทบ การเยียวยาก็คือการช่วยเหลือผู้มีความทุกข์ และการช่วยเหลือเยียวยา คือ การช่วยเหลือทางสิทธิมนุษยชน แม้ว่าในบางเหตุการณ์จะไม่มีผู้กระทำผิดกฎหมายตาม
24 ปี 8 พันล้าน ค่าตอบแทนฯคดีอาญา เยียวยา "ผู้เสียหาย-จำเลยบริสุทธิ์"
“เครนถล่มที่ จ.นครราชสีมา ก็ไม่มีผู้กระทำความผิด เพราะทุกคนล้วนอยู่ในรถไฟโดยสาร หรือ อาคารก่อสร้างตึก สตง.ถล่ม เหตุการกราดยิงในศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก จ.หนองบัวลำภู รวมทั้งเหตุการณ์เพลิงไหม้โรงเบียร์ ก็ไม่ต่างกัน เพราะอย่างไรแล้ว ผู้ที่กระทำความผิดก็สมควรจะต้องชดใช้ค่าเสียหาย แต่ถ้าเราต้องรอการสู้คดีมันก็ใช้เวลานาน” อธิบดีกรมคุ้มครองสิทธิกล่าว ในวันที่จ่ายเงินเยียวยาทายาท ผู้เสียหายคดีไฟไหม้โรงเบียร์
จำนวนเงินเยียวยาผู้เสียหายที่ตกเป็น “เหยื่อ”ในคดีอาญา แม้จะได้รับการสนับสนุนงบประมาณจากกระทรวงการคลัง สำนักงบประมาณที่จัดสรรมาให้ในทุก ๆ ปี แต่ข้อเท็จจริง เงินจำนวนนี้ไม่ได้ถูกนำมาจ่ายให้ผู้เสียชีวิตเท่านั้นแต่ยังเป็นค่ารักษาพยาบาล ค่าเสียหายทางจิตใจ การฟื้นฟูต่าง ๆ และการเกิดเหตุการณ์ร้ายแรง คดีต่างๆ เกือบตลอดทั้งปี จึงอาจไม่เพียงพอกับงบประมาณที่ได้รับ
แผนสำรอง "ตั้งกองทุนช่วยเหลือ เหยื่อในคดีอาญา"
ธีรยุทธ แก้วสิงห์ รองอธิบดีกรมคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพ ในฐานะโฆษกกรมคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพ เล่าว่า ขณะนี้กรมคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพ ร่วมกับ มหาวิทยาลัยมหิดล ได้ร่วมกันศึกษาความเป็นไปได้ ในการจัดตั้งกองทุนช่วยเหลือเหยื่อในคดีอาญาขึ้น เพื่อจัดตั้งเป็นกองทุนหมุนเวียนเหมือนในต่างประเทศ ที่สามารถระดมเงินจากแหล่งอื่นเข้ามาสมทบในการช่วยเหลือเหยื่อ อาจเป็นเงินจากการบริจาค การไล่เบี้ยจากผู้กระทำผิด ค่าปรับผิดสัญญาจากศาล และมีการศึกษามาตรการและแนวทางป้องกันไม่ให้ประชาชนตกเป็นเหยื่อในกระบวนการยุติธรรม ไม่ว่าจะเป็น ผู้เสียหาย ผู้ต้องหา และจำเลย ในคดีอาญา ที่เป็นผู้บริสุทธิ์ เพื่อให้การช่วยเหลือเหยื่อ มีประสิทธิภาพและประสิทธิผลยิ่งขึ้น
24 ปี 8 พันล้าน ค่าตอบแทนฯคดีอาญา เยียวยา "ผู้เสียหาย-จำเลยบริสุทธิ์"
โดยพรบ.ค่าตอบแทนผู้เสียหาย และค่าทดแทนและค่าใช้จ่ายแก่จำเลยในคดีอาญา พ.ศ.2544 (และที่แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ.2559) จะครอบคลุม 6 ความผิดตามประมวลกฎหมายอาญาที่ผู้เสียหาย สามารถเข้ายื่นขอรับค่าตอบแทนจากกระทรวงยุติธรรมได้ ซึ่งผู้เสียหายหรือทายาท ยื่นคำขอภายใน 1 ปี นับแต่วันที่ผู้เสียหายได้รู้ถึงการกระทำความผิด
24 ปี 8 พันล้าน ค่าตอบแทนฯคดีอาญา เยียวยา "ผู้เสียหาย-จำเลยบริสุทธิ์"
เปิด 6 ฐานความผิดได้รับเยียวยา
1. ความผิดที่ก่อให้เกิดภยันตรายต่อประชาชน (เช่น วางเพลิง/เผาทรัพย์/ก่อให้เกิดระเบิด) (มาตรา 224,238)
2. ความผิดเกี่ยวกับเพศ (มาตรา 276 - 287)
3. ความผิดเกี่ยวกับชีวิตและร่างกาย
- ความผิดต่อชีวิต (มาตรา 288 - 294)
- ความผิดต่อร่างกาย (มาตรา 295 - 300)
- ความผิดฐานทำให้แท้งลูก (มาตรา 301 - 305)
- ความผิดฐานทอดทิ้งเด็ก คนป่วยเจ็บ คนชรา (มาตรา 306 - 308)
4. ความผิดเกี่ยวกับเสรีภาพและชื่อเสียง (มาตรา 309 - 313)
5. ความผิดเกี่ยวกับทรัพย์
- ความผิดฐานลักทรัพย์และวิ่งราวทรัพย์ (มาตรา 336)
- ความผิดฐานกรรโชก รีดเอาทรัพย์ ชิงทรัพย์ และปล้นทรัพย์ (มาตรา 337,339,339ทวิ, 340, 340ทวิ)
6. ความผิดฐานบุกรุก (มาตรา 365)
และอัตราค่าตอบแทนที่ผู้เสียหายที่จะได้รับ หลังราชกิจจานุเบกษาได้เผยแพร่กฎกระทรวงตามพระราชบัญญัติค่า ตอบแทนผู้เสียหาย และค่าทดแทนและค่าใช้จ่ายแก่จำเลยในคดีอาญา พ.ศ. 2544 ซึ่งมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 3 มี.ค.2569 โดยมีการปรับเพิ่มอัตราการเยียวยาให้สอดคล้องกับสภาพเศรษฐกิจและสังคมในปัจจุบัน ถือเป็นการยกระดับการคุ้มครองสิทธิของประชาชน ทั้งในส่วนของ “ผู้เสียหาย” ในคดีอาญา และ “จำเลย” ที่ภายหลังศาลมีคำพิพากษายกฟ้องหรือไม่ได้กระทำความผิด ให้ได้รับการเยียวยาอย่างเหมาะสมมากขึ้น ปรับเพิ่มเพดานเยียวยาผู้เสียหายโดยมีสาระสำคัญดังนี้
กรณีผู้เสียหายถึงแก่ความตาย
ปรับเพิ่มค่าตอบแทนจากเดิม 30,000–100,000 บาท เป็นสูงสุดไม่เกิน 300,000 บาท โดยรวมค่าใช้จ่ายที่เกี่ยวข้องไว้ในวงเงินเดียว
กรณีผู้เสียหายไม่ถึงแก่ความตาย
•ค่ารักษาพยาบาล เพิ่มเป็นไม่เกิน 80,000 บาท (จ่ายตามจริง)
•ค่าฟื้นฟูร่างกายและจิตใจ เพิ่มเป็นไม่เกิน 50,000 บาท
•ค่าเสียหายอื่นทางร่างกายหรือจิตใจ เพิ่มเป็นไม่เกิน 100,000 บาท
•กำหนดอัตราใหม่สำหรับกรณีสูญเสียอวัยวะหรือทุพพลภาพ สูงสุดไม่เกิน 300,000 บาท
เพิ่มการคุ้มครองจำเลยที่ได้รับความเสียหายจากการดำเนินคดี (กรณีได้รับการยกฟ้อง)
กรณีจำเลยถึงแก่ความตายจากการถูกดำเนินคดี
ปรับเพดานค่าทดแทนเป็นสูงสุดไม่เกิน 300,000 บาท
กรณีจำเลยไม่ถึงแก่ความตาย
•ค่ารักษาพยาบาล เพิ่มเป็นไม่เกิน 80,000 บาท (จ่ายตามจริง)
• ค่าฟื้นฟูร่างกายและจิตใจ ไม่เกิน 50,000 บาท
•ค่าใช้จ่ายในการดำเนินคดี ไม่เกิน 30,000 บาท
อ่านข่าว :
ประกันสังคมจ่ายเงินช่วยเหลือเบื้องต้นครอบครัว "ครูทราย" 4 แสนบาท
รมว.กลาโหมลงพื้นที่นราฯ สั่งเร่งจับผู้ก่อเหตุโจมตีจุดตรวจ ยันเยียวยาเต็มที่