นานาน่าน รวม 11 กิจกรรมน่าลอง เที่ยวน่านสัมผัสวิถีชีวิต
นานาน่าน เป็นป้ายกำกับที่ใช้กับบทความแนะนำ 11 สิ่งที่ควรลองเมื่อต้องอยู่ยาว ๆ ที่จังหวัดน่าน ผู้เขียนเดินทางไปกับสำนักงานพื้นที่พิเศษเพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนเมืองเก่าน่าน (อพท.น่าน)
น่านช่วงฟื้นฟู
บทความเปิดด้วยบริบทว่าน่านกำลังฟื้นฟูหลังน้ำท่วมหนักในรอบ 100 ปี และกำลังเตรียมรับนักท่องเที่ยวอีกครั้ง ผู้เขียนมองว่าปลายปีเป็นช่วงเหมาะกับการเยือนเพราะอากาศเย็นสบาย และระบุว่าน่านถูกผลักดันให้เป็นสมาชิกเครือข่ายเมืองสร้างสรรค์ของยูเนสโกด้านหัตถกรรมและศิลปะพื้นบ้านในปี 2025
กิจกรรมเพื่อสุขภาพและงานฝีมือ
ฮมยาสมุนไพรที่บ่อสวกเฮิร์บ (ตำบลบ่อสวก อำเภอเมืองน่าน) ผู้ร่วมกิจกรรมเทน้ำเดือดลงในหม้อดินเผาที่ใส่สมุนไพร เช่น ขิง ข่า ตะไคร้ ใบมะกรูด โหระพา ใบเปล้า และใบหนาด แล้วอังหน้ากับหม้อคลุมด้วยผ้าขาวม้า เพื่อสูดไอสมุนไพรช่วยระบบทางเดินหายใจ โดยเฉพาะผู้มีอาการภูมิแพ้
ทำโคมมะเต้า โคมแขวนทรงกลมที่มีมุมเหลี่ยมคล้ายผลแตงโม (มะเต้าคือแตงโมในภาษาเหนือ) ใช้โครงไม้ไผ่ข้าวหลามแปะกระดาษสาและลายกระดาษทอง ลายนิยมคือลายวัชระ ผู้สอนจากกลุ่มวิสาหกิจชุมชนบ้านโคมคำเล่าความเชื่อว่าคู่รักที่ทำโคมด้วยกันและนำไปแขวนที่วัดพระธาตุแช่แห้งจะมีชีวิตคู่ยืนยาว
แต้มสีหัวเรือจิ๋ว การแข่งเรือเป็นประเพณีเก่าแก่ของน่านและอยู่ในคำขวัญจังหวัด แต่ปัจจุบันจัดน้อยลง ชุมชนตำบลม่วงติ๊ด อำเภอภูเพียง จึงจัดกิจกรรมระบายสีหัวเรือไม้ขนาดเล็ก หัวเรือน่านเป็นรูปพญานาค หางเป็นหางหงส์หรือหางนาค เพราะคนน่านเชื่อว่าพญานาคช่วยบันดาลฟ้าฝน
เรียนเขียนตั๋วเมือง ที่บ้านตั๋วเมือง คุ้ม ๙ ตั๋วเมืองหรืออักษรธรรมล้านนาเป็นอิทธิพลจากล้านนาที่เคยปกครองน่าน บุญโชติ สลีอ่อน ปราชญ์และสล่าของบ้าน เปิดสอนให้ผู้สนใจเรียน 1 ชั่วโมง และเขียนชื่อตัวเองลงบนกระเป๋าผ้าเป็นของที่ระลึก เขาบอกว่าการถ่ายทอดตั๋วเมืองเคยเป็นระบบปิดที่สอนต่อกันในรุ่นสู่รุ่น จึงเปิดบ้านเพื่อไม่ให้ความรู้สูญหาย
วัด ศิลปะ และประวัติศาสตร์
พระธาตุแช่แห้ง วัดอยู่ในอำเภอภูเพียง ไม่ไกลจากตัวเมือง บทความระบุว่าเป็นพระธาตุคู่บ้านคู่เมืองน่านมายาวนาน สันนิษฐานว่าสร้างโดยพญากานเมือง กษัตริย์องค์ที่ 6 ได้รับพระบรมสารีริกธาตุจากสุโขทัยมาบรรจุ ศิลปะช่วงต้นเป็นแบบสุโขทัย และได้รับการปฏิสังขรณ์เป็นแบบล้านนาในช่วงที่น่านอยู่ภายใต้ล้านนา
ตามรอยหนานบัวผัน ที่วัดหนองบัวและวัดภูมินทร์ หนานบัวผันเป็นจิตรกรชาวไทลื้อ ผลงานคือภาพจิตรกรรมฝาผนังที่เล่าวิถีชีวิตคนน่านในอดีต ไฮไลต์คือภาพกระซิบรักบันลือโลกที่ประตูด้านทิศตะวันตกของวัดภูมินทร์ ภาพหนึ่งเป็นผู้หญิงมวยผมที่มีบัตรเล็กห้อยหู ซึ่งสันนิษฐานว่าเป็นบัตรประจำตัวทำจากแผ่นทอง ระบุชื่อและวันเดือนปีเกิด
เวิร์กช็อปที่โฮงเจ้าฟองคำ เดิมเป็นคุ้มของเจ้าศรีตุมมา สร้างใน พ.ศ. 2368 ก่อนถูกทิ้งร้างและปรับเป็น Creative Space สำหรับเวิร์กช็อปทอผ้า เขียนตั๋วเมือง เรียนดนตรี และทำอาหาร เมนูประจำที่นี่คือไข่งามงอน ทำจากไข่ต้มคลุกพริกหนุ่มและเกลือ ใส่กลับในเปลือกไข่ ชุบไข่ แล้วทอด
อาหารและเครื่องเงิน
เฮือนภูคา ร้านอาหารเหนือสไตล์น่านที่คนท้องถิ่นและนักท่องเที่ยวนิยม เมนูที่ผู้เขียนแนะนำคือไก่ทอดมะแขว่น และออเดิร์ฟเมืองน่าน เช่น น้ำพริกหนุ่ม ไส้อั่ว แคบหมู และหมูยอทอด
ดอยซิลเวอร์และร้าน Go high ‘o ห่างจากตัวเมืองประมาณ 1 ชั่วโมง ดอยซิลเวอร์เป็นแบรนด์เครื่องเงินฝีมือชาวอิ้วเมี่ยน ที่ตอกลายบนแผ่นเงินแล้วนำไปทำเป็นแหวน สร้อย กำไล และเข็มกลัด เครื่องเงินผูกกับชีวิตชาวอิ้วเมี่ยนตั้งแต่เกิดจนตาย ในบริเวณเดียวกันมีร้าน Go high ‘o ที่เสิร์ฟอาหารกลางวันแบบอิ้วเมี่ยน เช่น หมูต้มน้ำฝาง อ้อจาง และหมูแดดเดียว พร้อมเครื่องเคียงอย่างหน่อไม้ผัดและน้ำพริกฝั่นจิ่วเจ๊า ก่อนกินต้องกินไข่แดงต้มน้ำฝางก่อน ซึ่งเป็นธรรมเนียมต้อนรับแขก และหลังมื้ออาหารมีสะพานบุญสีแดงที่ชาวอิ้วเมี่ยนเชื่อว่าช่วยให้พรสมหวัง
ถนนคนเดินยามค่ำ
กิจกรรมสุดท้ายคือถนนคนเดินกาดข่วง เมืองน่าน ใกล้วัดภูมินทร์ ที่มีสินค้าท้องถิ่นและจุดนั่งกินแบบขันโตกเมือง จุดทิ้งขยะบริเวณนั้นมีถังแยก 9 ประเภทและอาสาสมัครช่วยแยก ทำให้ตำบลในเวียงได้รับเลือกเป็นหนึ่งในแหล่งท่องเที่ยวยั่งยืนของโลกจาก Green Destinations ด้านการจัดการขยะ สุรพล เธียรสูตร นายกเทศมนตรีเมืองน่าน หวังว่าในอนาคตทุกคนจะแยกขยะได้เอง